قوله : و يمكن : با توضيحات مزبور ، وجوب تعلّم مسائل تجارت واضح است ولى اين پرسش طرح مىشود كه : پس چرا معروف ميان اصحاب به پيروى از شيخ طوسى استحباب تفقّه بود ؟ مرحوم شيخ در صدد توجيه برآمده و مىفرمايد : اصل تعلّم مسائل تجارت به مقدار مبتلا به كه واجب است پس فتواى آقايان به استحباب لابّد منظورشان تفقّه كامل است يعنى آگهى از مسائل ريز و دقيق معاملات حرام ( مخصوصاً معاملهء ربوى ) را مستحّب مىدانند و گرنه مسائل اصلىِ تجارت كه غالباً مورد ابتلاء است فراگيرىاش واجب است . قوله : ثمّ انّ : آيا يادگيرى مسائل تجارت بايد اجتهادى و از روى دليل باشد ؟ يا تقليد صحيح هم كفايت مىكند ؟ مىفرمايد : از آنجا كه هدف اصلى از تفقّه ، اجتناب از معاملات فاسده و مخصوصاً از معاملهء ربوى است ( كه هم اكل مال به باطل است و هم كبيرهء مُهلِكه است كه در قرآن از آن تعبير به اعلان جنگ با خدا و رسول شده است و اين غرض با يادگيرىِ تقليدى هم حاصل مىشود لذا تقليد كفايت مىكند و تعلّم استدلالى لازم نيست ، بنابر اين يك مشكل حل شد كه كسى بگويد : از طرفى ادلّهء تفقّه مىگويد : بايد احكام تجارت را فرا بگيرى و از طرفى ادلّه طلب رزق مىگويد : بايد پيوسته در اين مسير كوشش كنى و جمع اينها نشايد ؟ پاسخ اين است كه وقتى تعلّم تقليدى كافى بود كاملًا قابل جمع است كه هم مشغول تجارت باشد و هم رسالهء عمليّه مرجع تقليدش را در اختيار داشته باشد و بدان مراجعه كند . قوله : نعم : مشكل بزرگترى است كه اختصاص به باب تجارت ندارد ولى به مناسبت در اين مقام ذكر مىشود و آن اين كه : از طرفى ادلّهء وجول طلب علم مىگويد : در مطلق احكام دين ( عقيدتى ، اخلاقى و احكام ، آن هم عبادى و معاملى و غيره ) تفقّه لازم است و ظاهر تعبير به تفقّه هم ياد گيرى اجتهادى است كه هر كس در تمام اين ابواب ، مجتهد و صاحب نظر باشد و فقه يعنى فهم عميق داشته باشد . ( دو جلد اوّل و دوّم بحار تماماً در رابطه با ارزش علم و عالم و تعليم و تعلّم و تفقّه در دين است . ) و از طرفى ادلّهء وجوب طلب روزى